غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )
224
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )
فرستادن او به هرات راضى نبودن روح سركش اسماعيل از صلح با عثمانىها و تلاش وى در برهم زدن اين صلح بوده است و شاه خواسته او را از نواحى غربى كشور دور سازد . شاه نامهاى همراه على سلطان تكلو براى محمد خان شرف الدّين اغلى ، اميرالامراى هرات فرستاد تا اسماعيل ميرزا را از به دو ورود به هرات زير نظر گيرد . « 1 » اما اسماعيل ميرزا كه در سبزوار از مضمون نامه پدرش مطلع شد پس از اينكه در سهشنبه بيست و سوم جمادى الاول به هرات وارد شد « 2 » بر امير الامراء پيشى جست و بر او سخت گرفت . پس از يك سال حكومت در خراسان ، شاه از ماندن او و اقدامات استقلالطلبانهاش در هرات احساس خطر كرد . هينتس مىنويسد : « از جزئيات اقدامات اسماعيل ميرزا در منابع فارسى چيزى بيان نشده است اما وينچنزو دلى الساندرى اشاره كرده است كه اسماعيل ميرزا بدون اجازه شاه به امراى طوايف و عشاير قزلباش نامه نوشته و از آنها خواسته است بدون اعتنا به عقد قرارداد صلح به خاك تركها حملهور شوند . ساير گزارشهاى ايتاليايىها كه بر روايتهاى شفاهى تركها متكى است همه تأييدى بر اتهام فوق محسوب مىشود . » « 3 » گزارش جاهطلبىهاى اسماعيل ميرزا را محمد خان امير الامراء براى شاه نوشت و از او خواست دوباره سلطان محمد ميرزا ، وليعهد را به هرات بفرستد . در دربار هم معصوم بيگ صفوى صدر اعظم كه خصومت عميقى با اسماعيل ميرزا داشت به شاه فهماند كه پسرش نقشههاى خطرناكى در سر دارد زيرا بدون اجازه پدرش به گردآورى لشكر پرداخته است . « 4 » شاه كه خاطرات دردناك شورشهاى برادرانش القاص ميرزا و سام ميرزا را در ذهن داشت و از تمايل سپاه به اسماعيل ميرزا آگاه بود از اين گستاخىها به هراس افتاد . « 5 »
--> ( 1 ) - همان / 32 ( 2 ) - قاضى احمد غفارى قزوينى : پيشين / 302 ( 3 ) - والتر هينتس : پيشين / 34 - 35 ( 4 ) - همان / 35 ( 5 ) - همانجا